Skutki uboczne MSM (metylosulfonylometanu): co warto wiedzieć przed suplementacją
Metylosulfonylometan, w skrócie MSM, to organiczny związek siarki, który zdobył popularność jako suplement na stawy, regenerację po wysiłku i kondycję skóry. Uchodzi za wyjątkowo łagodny, ale „łagodny” nie znaczy „pozbawiony skutków ubocznych”. Redakcja przejrzała badania kliniczne i toksykologiczne, aby uczciwie opisać, czego można się spodziewać po jego przyjmowaniu.
Czym jest MSM i dlaczego się go stosuje
MSM występuje naturalnie w niewielkich ilościach w mleku, kawie, pomidorach czy niektórych warzywach. Jest metabolitem dimetylosulfotlenku (DMSO), a w suplementach diety pojawia się w postaci białego, krystalicznego proszku o lekko gorzkim smaku. W Polsce sprzedawany jest jako suplement diety, często w połączeniu z glukozaminą, chondroityną i kolagenem.
Zainteresowanie MSM wynika przede wszystkim z jego potencjalnego działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego. Siarka jest składnikiem aminokwasów siarkowych, glutationu oraz struktur tkanki łącznej, dlatego zakłada się, że jej dodatkowa podaż może wspierać chrząstkę i ścięgna. Bezpośrednie dowody na ten mechanizm u ludzi są jednak ograniczone.
Najlepiej przebadanym zastosowaniem jest zmniejszanie bólu w chorobie zwyrodnieniowej kolan. W pilotażowym badaniu Kim i współpracowników oraz w pracy Debbiego i zespołu MSM w dawkach od 3 do 6 g dziennie przynosił umiarkowaną poprawę w skalach bólu i funkcji stawu. Efekty były zauważalne, ale nie spektakularne.
W sporcie MSM badano głównie w kontekście uszkodzeń mięśni i bolesności powysiłkowej. Prace Kalmana oraz Withee sugerują niewielkie korzyści w odczuwaniu bólu i markerach stresu oksydacyjnego, choć próby były małe. Dlatego tym ważniejsze jest pytanie, jaką cenę płaci się za te potencjalne korzyści.
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane
Ogólny obraz bezpieczeństwa MSM jest korzystny. Przegląd Butawan, Benjamina i Bloomera z 2017 roku podsumował, że w badaniach klinicznych z dawkami do około 4–6 g dziennie działania niepożądane były rzadkie, łagodne i zbliżone do tych obserwowanych w grupach placebo. Nie oznacza to jednak, że nie występują wcale.
Najczęściej opisywane dolegliwości dotyczą przewodu pokarmowego. Wynika to częściowo z tego, że MSM przyjmuje się w gramowych ilościach, a więc w dawkach, które same w sobie mogą podrażniać żołądek wrażliwych osób.
- Układ pokarmowy: nudności, wzdęcia, uczucie pełności, luźne stolce lub biegunka.
- Układ nerwowy: bóle głowy, zmęczenie, rzadziej trudności z zasypianiem.
- Skóra: pojedyncze zgłoszenia świądu lub wysypki, zwykle przemijające.
- Inne: nieprzyjemny smak w ustach, zwłaszcza przy formie proszku.
Część użytkowników zgłasza też przejściowe nasilenie dolegliwości skórnych, takich jak trądzik, w pierwszych tygodniach stosowania. Nie potwierdzono tego w kontrolowanych badaniach, więc trudno ocenić, czy to rzeczywisty efekt MSM, czy przypadkowa zbieżność.
Dawki a bezpieczeństwo
W badaniach toksykologicznych na zwierzętach MSM wykazywał bardzo niską toksyczność. Praca Horvátha i współpracowników na szczurach nie wykazała istotnych zmian narządowych nawet przy dawkach wielokrotnie przekraczających te stosowane u ludzi. Amerykańska FDA przyznała jednej z form MSM status GRAS (uznawana za ogólnie bezpieczną) jako składnikowi żywności w określonych ilościach.
U ludzi najwięcej danych dotyczy dawek 1,5–6 g dziennie przez okres do 12–16 tygodni. W tym zakresie tolerancja jest zazwyczaj dobra. Wyższe dawki stosowano sporadycznie i krótkoterminowo, dlatego brakuje informacji o ich długofalowym bezpieczeństwie.
| Dawka dzienna | Kontekst w badaniach | Tolerancja |
|---|---|---|
| 1–3 g | Suplementy łączone na stawy, badania nad regeneracją | Bardzo dobra, rzadkie dolegliwości |
| 3–6 g | Badania nad chorobą zwyrodnieniową kolan | Dobra, częściej łagodne objawy jelitowe |
| Powyżej 6 g | Pojedyncze, krótkie badania | Brak wystarczających danych długoterminowych |
Praktycznym sposobem na ograniczenie dolegliwości jest stopniowe zwiększanie dawki. Wiele osób zaczyna od 1 g dziennie przez tydzień, a następnie przechodzi do 2–3 g, dzieląc porcję na dwie części przyjmowane z posiłkami. Taki schemat jest łagodniejszy dla żołądka niż jednorazowe przyjęcie dużej ilości proszku.
Warto również zwracać uwagę na skład produktu. W preparatach złożonych działania niepożądane mogą pochodzić z innych składników, na przykład glukozaminy pozyskiwanej ze skorupiaków, która jest problemem dla alergików.
Czytelnicy często pytają nas o anabolico online esteroides.
Interakcje i grupy szczególnej ostrożności
Nie opisano wielu klinicznie istotnych interakcji MSM z lekami, co jednak wynika w dużej mierze z małej liczby badań, a nie z udowodnionego braku interakcji. Teoretycznie, ze względu na możliwe działanie przeciwzapalne i wpływ na krzepnięcie opisywany w badaniach przedklinicznych, ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe.
Brak danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży i podczas karmienia piersią. W tej grupie rozsądne jest unikanie suplementu, dopóki nie pojawią się odpowiednie badania. Dotyczy to również dzieci i młodzieży, u których MSM nie był systematycznie oceniany.
Osoby z chorobami przewlekłymi nerek lub wątroby, a także pacjenci przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi, powinni omówić suplementację z lekarzem. To ogólna zasada dotycząca większości suplementów, a nie szczególne ostrzeżenie dla MSM.
Ostatnia kwestia to łączenie MSM z alkoholem. Niektórzy użytkownicy zgłaszają nasiloną reakcję na alkohol, ale nie jest to potwierdzone w kontrolowanych badaniach. Mimo to warto obserwować własny organizm i nie traktować suplementu jako środka chroniącego stawy przed skutkami niezdrowego stylu życia.
Wnioski redakcji
MSM należy do suplementów o korzystnym profilu bezpieczeństwa. W badaniach z dawkami do około 6 g dziennie działania niepożądane były rzadkie i łagodne, a ich charakter dotyczył głównie przewodu pokarmowego.
Najlepiej udokumentowane jest stosowanie MSM w bólu związanym z chorobą zwyrodnieniową kolan, natomiast dowody dotyczące regeneracji sportowej są wciąż wstępne.
Stopniowe zwiększanie dawki, przyjmowanie z posiłkiem i wybór produktu o przejrzystym składzie pozwalają zminimalizować ryzyko dolegliwości. Kobiety w ciąży, osoby na lekach przeciwkrzepliwych i pacjenci z chorobami przewlekłymi powinni najpierw porozmawiać z lekarzem.
Zachęcamy też do lektury naszych tekstów o glukozaminie i chondroitynie, o kolagenie dla ścięgien oraz o tym, jak odróżnić zwykłą bolesność mięśni od kontuzji.
Bibliografia
- Butawan M, Benjamin RL, Bloomer RJ. Methylsulfonylmethane: applications and safety of a novel dietary supplement. Nutrients. 2017;9(3):290.
- Kim LS, Axelrod LJ, Howard P, Buratovich N, Waters RF. Efficacy of methylsulfonylmethane (MSM) in osteoarthritis pain of the knee: a pilot clinical trial. Osteoarthritis Cartilage. 2006;14(3):286–294.
- Debbi EM, Agar G, Fichman G, et al. Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complement Altern Med. 2011;11:50.
- Horváth K, Noker PE, Somfai-Relle S, et al. Toxicity of methylsulfonylmethane in rats. Food Chem Toxicol. 2002;40(10):1459–1462.
- Kalman DS, Feldman S, Scheinberg AR, et al. Influence of methylsulfonylmethane on markers of exercise recovery and performance in healthy men: a pilot study. J Int Soc Sports Nutr. 2012;9(1):46.
- Withee ED, Tippens KM, Dehen R, et al. Effects of methylsulfonylmethane (MSM) on exercise-induced oxidative stress, muscle damage, and pain following a half-marathon: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:24.
